Budowa kaplicy (1475–1483)
Papież Sykstus IV della Rovere zlecił przebudowę wcześniejszej, średniowiecznej Cappella Magna w latach 1477–1480, a całość prac budowlanych ukończono w 1483 roku. Prostokątne wnętrze o wymiarach 40,93 × 13,41 m i wysokości 20,70 m nawiązuje proporcjami do opisu Świątyni Salomona ze Starego Testamentu. W 1481 roku rozpoczęto dekorację ścian bocznych: zespół malarzy z Toskanii i Umbrii — Pietro Perugino, Sandro Botticelli, Domenico Ghirlandaio oraz Cosimo Rosselli — wykonał dwanaście scen ze Starego i Nowego Testamentu, m.in. Wręczenie kluczy świętemu Piotrowi Perugina i Próby Mojżesza Botticellego. Uroczysta konsekracja kaplicy odbyła się 15 sierpnia 1483 roku, w święto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.
Sklepienie Michała Anioła (1508–1512)
W 1508 roku papież Juliusz II della Rovere — bratanek Sykstusa IV — powierzył Michelangelo Buonarrotiemu pomalowanie sklepienia, dotąd jedynie gwieździstego, błękitnego stropu. Michał Anioł, choć uważał się przede wszystkim za rzeźbiarza, pracował samodzielnie na wysokich rusztowaniach niemal bez pomocników przez cztery lata. Rusztowania usunięto w październiku 1512 roku, a Juliusz II inaugurował odnowioną kaplicę mszą świętą 1 listopada tego samego roku. Kompozycja obejmuje dziewięć centralnych kwater z historią Stworzenia Świata — od Oddzielenia Światła od Ciemności po Upojenie Noego — w otoczeniu dwunastu monumentalnych postaci proroków i sybilli. W jednej z postaci, proroku Jeremiaszu, badacze rozpoznają zamyślony autoportret samego artysty.
Sąd Ostateczny (1536–1541)
Dwie dekady później, w 1536 roku, papież Klemens VII zlecił Michałowi Aniołowi pomalowanie ściany ołtarza przedstawieniem Sądu Ostatecznego. Dzieło o powierzchni około 200 m² ukończono w 1541 roku, już za pontyfikatu Pawła III. Centralną postacią kompozycji jest Chrystus-Sędzia otoczony świętymi, w dolnej partii Charon przewozi potępione dusze przez rzekę, a twarz Minosa, władcy podziemi, Michał Anioł nadał Biagio da Cesenie — mistrzowi ceremonii papieskich, który wcześniej publicznie skrytykował nagość postaci na fresku.
Architektura i wystrój wnętrza
Wnętrze kaplicy dzieli marmurowa balustrada (transenna) dłuta Mino da Fiesole, oddzielająca prezbiterium przeznaczone dla duchowieństwa od nawy dla wiernych. Po prawej stronie, patrząc w stronę ołtarza, znajduje się kantoria z organami — kaplica od wieków słynęła z wybitnego męskiego chóru papieskiego. W lunetach okiennych i wnękach nad oknami Michał Anioł umieścił postacie przodków Chrystusa. Całkowita powierzchnia malarska kaplicy — sklepienie, Sąd Ostateczny i freski boczne łącznie — wynosi około 2400 m². Zwiedzający opuszczają Muzea Watykańskie charakterystycznymi spiralnymi schodami zaprojektowanymi przez Giuseppe Momo w 1932 roku, inspirowanymi renesansową rampą Bramantego z 1505 roku — to jeden z najchętniej fotografowanych detali architektonicznych całego kompleksu (poza samą kaplicą, gdzie fotografowanie jest zakazane).
Wielka konserwacja fresków (1979–1999)
Po wiekach ekspozycji na dym ze świec i kadzideł freski Michała Anioła pokryła gruba warstwa sadzy i wcześniejszych, XVIII-wiecznych przemalowań klejowych. Gruntowna konserwacja prowadzona przez specjalistów Muzeów Watykańskich trwała od 1979 do 1999 roku, finansowana w dużej mierze przez japońską telewizję NHK w zamian za prawa do dokumentacji filmowej procesu. Prace budziły spory wśród historyków sztuki — część badaczy uważała, że oczyszczenie odsłoniło oryginalną, żywą paletę barw Michała Anioła, inni obawiali się utraty warstw cieniowania. Ostatecznie przywrócono kolorystykę bliższą stanowi sprzed wieków zaciemnień, a kaplica jest dziś udostępniana zwiedzającym jako integralna, końcowa część głównej trasy Muzeów Watykańskich.
Kaplica Sykstyńska a Konklawe
Od stuleci Kaplica Sykstyńska pełni funkcję miejsca Konklawe — zamkniętego zgromadzenia kardynałów wybierających nowego papieża. Podczas głosowania okna kaplicy są zasłaniane, a kardynałowie pozostają odcięci od świata zewnętrznego aż do wyboru następcy świętego Piotra. Wynik każdej tury głosowania sygnalizuje dym unoszący się z prowizorycznego komina zamontowanego nad dachem kaplicy: czarny oznacza brak rozstrzygnięcia, biały — że nowy papież został wybrany. W okresie trwania Konklawe kaplica jest całkowicie zamknięta dla zwiedzających, co bywa jedynym powodem czasowego wyłączenia jej z trasy Muzeów Watykańskich poza planowanymi świętami.
Chcesz zaplanować wizytę? Sprawdź aktualne ceny biletów do Kaplicy Sykstyńskiej albo wróć do strony głównej po praktyczne informacje o godzinach i dojeździe. Odpowiedzi na najczęstsze pytania zebraliśmy na stronie FAQ.